Tartışma:Poşa
From Artvin Ansiklopedisi
| Sayfanın 20:13, 17 Mart 2010 tarihindeki hali Hüseyin Gezer (Tartışma | Katkılar) (→BENDE BİR POŞA'YIM(POŞALAR/LOMLAR)/HÜSEYİN GEZER) ← Önceki sürümle aradaki fark |
Sayfanın 20:20, 17 Mart 2010 tarihindeki hali Hüseyin Gezer (Tartışma | Katkılar) (→BENDE BİR POŞA'YIM(POŞALAR/LOMLAR)/HÜSEYİN GEZER) Sonraki sürümle aradaki fark → |
||
| 1.059. satır: | 1.059. satır: | ||
| ZORUSEL:Söyleme,söylemek,demek. | ZORUSEL:Söyleme,söylemek,demek. | ||
| + | |||
| + | |||
| + | YARARLANDIĞIM KAYNAKLAR: | ||
| + | |||
| + | A)CANLI KAYNAKLAR: | ||
| + | |||
| + | 1-Alkan Gezer. | ||
| + | |||
| + | B)YAZILI KAYNAKLAR: | ||
| + | |||
| + | 1-İslama Göre Irklar Ve İnsanlar-Abdülaziz Abdülkadir Kamil/Timaş Yayınları. | ||
Sayfanın 20:20, 17 Mart 2010 tarihindeki hali
Artvin Poşaları konusunda bildiklerimizi ve varsa elimizdeki fotoğrafları buraya, "yorumlar" sayfasına yazalım. TanerArtvinli
Çingene-Poşa kavramına ilişkin Aksiyon dergisinde yayınlanan bir yazıyı ve bu yazıya yapılan çoğunlukla Artvin Poşaları konusundaki eleştiri-yorumları okumak için tıklayınız [http://www.aksiyon.com.tr/detay.php?id=21633&yorum_id=9880 Aksiyon, s
Aşağıdaki bilgilerin derlenip yazılmasında bilgi destekleri için HAMZA AYDIN'a teşekkür ederim.
Konu başlıkları |
Yerleşik yaşam
Poşaların yerleşik yaşama geçmeleri 1934 yılında toprak dağıtımı ile başlar. İlk toprak dağıtımı Ardanuç'ta yapılmış ve Ardanuç'un Kızılcık, Tepedüzü, Aydın, Tosunlu, Boyalı ve Çakıllar köyleri ile Kaşıkçı köyünün Arkbaşı ve Konaklı köyünün Şavgular mahallelerinde yerleştirilmişlerdir. Kızılcık köyünde yerleşenlerin dışındakiler, kendilerine verilen toprakları bir şekilde ellerinden çıkararak şehir merkezlerine yönelmişlerdir. Artvin'in Ardanuç, Şavşat ve Yusufeli ilçe merkezlerinde veya yakınında temelli yerleşik düzene geçtikleri gibi bir kısmı da Rize ilinin doğusunda bulunan ilçelerine göç ederek (1968) buralara yerleşmişlerdir. 1970'li yıllardan sonra bir kısmı da Bursa iline göç ettiler.
Poşaların Artvin'de yerleşik olarak yaşadığı yerler:
Ardanuç, Şavşat, Borçka, Murgul, Hopa ve Arhavi ilçelerinin ilçe merkezleri; Yusufeli ilçesinin Kınalıçam ve Bahçeli köylerinde yerleşik olarak yaşarlar.
Sosyal hayat, gelenek ve görenekler
Artvin Poşalarında gelenek ve görenekler farklı değildir. Artvin ve çevresi Türk-İslam kültür ve töresi içerisinde yaşarlar. Evlenen kızlarda kesinikle bakirelik aranır. Yeni gelinler bir süre kayınpederlerinin ve büyüklerinin yanında konuşmazlar, yani "gelinlik etme" göreneği Poşalarda bugün de devam etmektedir. Poşa kadını, aile büyüklerinin yanında çocuğunu kucağına almaz, onların yanında çocuğunu sevip okşamaz. Büyüklere saygıdan ileri gelen bu görenek, eskilerde Artvin ve çevresinde varken bugün uygulanmaz olmuştur, ancak Poşalarda günümüzde de geçerli bir olgudur.
Dil
Poşaların kendilerine ait dilleri yoktur, dil Türkçedir. Ancak kendi aralarında jargon kullanırlar. Jargon kelimelerin sayısı 100 kadardır. Poşa dilinden bazı kelimeler ve karşılıkları:
Aç: Ağız
Ağek: İyi
Ap: El
Bırav: Kürt
Cav: Göz
Civ: Bit
Cur: Su
Curkaletmet: Gezmek
Çoki: Kız
Dılma: Elma
Dıyva: Ayva
Düke: Ev
Gel: Çirkin
Genne: Gel
Genneme: Gelme
Goğci: Hırsız
Halvor: İhtiyar
Hav: Tavuk
Havdik: Yumurta
Havuğ: Üzüm
Her: Eşek
Hev: Deli
Hoz: Kötü
İnzim: Biz
İnzin: Siz
Kar: Taş
Kenik: Kadın
Ker: Bıçak
Kıl: Yağ
Kırak: Ateş
Manuş: Asker
Mara: Anne
Mathaş: Çocuk
Metene: Ölü
Metlen: Öl
Mez: Büyük
Mis: Et
Oski: Altın
Pad: Odun
Perez: Ekmek
Piiş: Tütün
Samel: Güzel
Şun: Köpek
Tahri: Kadın
Tuman: Külot
Yeke: Büyük
Yeken: Para
Yurt: Ev
Sayma sayıları Türkçe olarak söylenir.
Bir mail
Sevgili Taner Bey; size bir emekli öğretmen olarak samimiyetimle söylüyorum ki, söyleyeceklerimin hiçbiri kulaktan dolma değil birebir yaşananlardır. Buradan haraket ederek adet ve törelere gelirsek (Artvinde ikamet edenler için geçerlidir) Ülkemizde mevcut olan adet ve törelerin tıpa tıp aynısıdır. Kayda değer artı adet ve gelenekleri mevcut değildir. Sadece günümüzde unutulmaya yüz tutmuş adet ve geleneklerin çoğusu aynen uygulanmaktadır. Örnekleyecek olursak, yeni gelinde bakireliğin kesinlikle aranması, yine yeni gelinin büyüklerin yanında konuşmaması, çocuğunu büyüklerinin yanında mümkün oldukça kucağına almaması yada sevmemesi gibi.Kısacası bu söylediklerim zaten ülkemizin bir çok yöresindede aynen uygulanmaktadır. Türk ve İslam kültürü dışında kesinlikle ve kesinlikle ayrı bir adet ve gelenek mevcut değildir.Bu söylediklerim belki sizlere bir savunma yada sığınma hissi gibi gelebilir. Lütfen bu insanları anlayın çünkü doğrusu budur."Lütfen bu insanları anlayın" dememin ve isyan etmemin amacı, yalan yanlış kulaktan dolma sözlerle bu insanlar topluma yanlış tanıtılmaktadırlar.Keşke içlerinde yaşayarak bu insanlar tanınsaydı bu gün belki bu tür tartışmalara yer verilmezdi.Sizlerinde bildiği gibi Sivas Üniversitesinden veya Kocaeli Üniversitesinde çıkmış iki araştırmacı poşalar üzerinden tezler hazırlamışlar.Hazırlanan bu tezleri ayrıntılı bir şekilde inceleyecek olursak,yukarıdaki söylediklerimin hemen tamamı ile örtüşmesine rağmen halen bu insanları biryerlere yama etmeye çalışıyorlar.Bu tür yama etmelerin ne ülkemize nede Milletimize yararı olduğuna inanmıyorum.Bu söylemlerimle gerçekler bilinsin diyorum.Bilinmek istenmese bile Yüce Atatürk ün getirmiş olduğu düzende şükürler olsunki bu tür ayrımcılığa zaten yer verilmemiştir.Bırakın Poşaları Türkiye Cumhuriyetinde yaşayan herkes birinci sınıf vatandaştır.Bunun aksini hiçkimse söyleyemez.Ama her nedense Ülkemizde son yıllarda bir şekilde etnik azınlıklar yaratılmaya çalışılmakta yada tezler hazırlanmaktadır.Bu tür araştırmaların Türkiye Cumhuriyeti Devletine yarar getirmeyeceği aşikardır.Yapılan araştırmaların yada hazırlanan tezlerin içeriği "Ülkemizin kalkınması,Ülkemizde birlik beraberliğin sağlanması "doğrultusunda olursa bu herkes için yararlı olacağı inancındayım.Bu söylemlerim şahsınıza değil her Türk vatandaşı için geçerlidir.Saygıdeğer Taner Bey ;Bu sözlerimden sonra soracağınız her soruya çekinmeden açık yüreklilikle cevap vereceğimi tekrar taahüt ediyorum.Yazdıklarımı Lütfen sitenizde aynen yayınlarsanız mutluluk duyarım.Cevabızı bekliyorum.Sevgilerimle ,hoşça kalın.
BELEDİYEM.COM
ARKADAŞLAR POŞA KELİMESİ LOM KELİMESİ DİYE BİRŞEY YOK LÜTFEN BU KELİMELERİ BAHSETMEYİNİZ ARZ EDERİM
Poşalar
Burada yayınlanan bilgiler 2 makaleden aynen alınmıştır. Artvin Poşaları konusunda özel bir yazı yazılacak. Bu makalelerdeki bilgiler yazarlarını bağlar. Poşalar konusunda "ayrımcılık yapıldığı" konusunda tepkiler gereksizdir. Ayrımcılık, küçümseme ya da ötekileştirme gibi bir amacımız ve niyetimiz yoktur. Biz sizden (özellikle Poşalardan ilk ağızdan) bildiklerinizi paylaşmanızı, poşaların tarihi ve kültürüne ilişkin bilgiler vermenizi bekliyoruz. Selam ile... TanerArtvinli
Yorgun'un eleştirisi
hocam sen iyi has konusuyosun ama bu kadar boş beleş bilgiyi nerden buldunuz... bende bi poşayım ama sizin sölediğiniz hiç bir özellik bizde mevcut değildir..örneğin çok alkol tüketimi var diyosunuz bir yandanda islama bağlı insanlar diyosunuz islamı benimsemiş insanların alkolun haram olduğunu bilmeyecek kadar aptal olduğunu düşünemezsiniz... yada her düğünde kavga cıkarması ve iç çamasırları konusunda da yanılgıya düştüğünüzü görüyoruz...bu bilgileri her kimden aldıysanız külliyen yalan saçma sapan isimler ve sıfatlarla insanları rencide etmeyi bırakın artık zaten yıllarca sömürülüp durmus bu insanlar hakkında yorum yapmak kimseye düşmez...
Başlık yazısı
Yorgun'a yanıt
merhabalar. Poşa maddesinin tartışma sayfasına yazdığınız eleştirileri anlamadım??? "örneğin çok alkol tüketimi var diyosunuz..." demişsiniz, "yada her düğünde kavga cıkarması ve iç çamasırları konusunda da yanılgıya düştüğünüzü görüyoruz..." demişsiniz. biz böyle bir şey demedik. "Poşa sayfasındaki bilgiler buradaki 2 makale sahibini bağlar" dedik her yerde, bunlar bizim görüşümüz değil, bunlara katıldığımızı da söylemedik. Poşalar hakkında bilgiyi bizzat Poşalardan edinmek ve doğrusunu yazmak istiyoruz diyoruz. Makalelere takılıp kalmayın, bilgi göndermenizi bekleriz biz. Böyle böyle yazılacak bu sayfa ve Poşalar hakkındaki yanlış bilgi, önyargı bu şekilde silinecek, doğrusunu yazmakla, anlatmayla... bir kez daha tekrarlayalım o zaman: Poşalar konusunda "ayrımcılık yapıldığı" konusunda tepkiler gereksizdir. Ayrımcılık, küçümseme ya da ötekileştirme gibi bir amacımız ve niyetimiz yoktur. Biz sizden (özellikle Poşalardan ilk ağızdan) bildiklerinizi paylaşmanızı, poşaların tarihi ve kültürüne ilişkin bilgiler vermenizi bekliyoruz. bilgileri mail yoluyla göndermenizi beklerim. TanerArtvinli
AKSİYON ÇOK EKSİKLİKLERLE DOPDOLU BİR YAZI YAZMIŞ/HÜSEYİN GEZER
Doğrular Poşalar'ın içine girilerek yazılır!Doğrular Poşalar'la yüz yüze yazılır!Doğrular beraberce yazılır!Doğrular görerek yazılır!Doğrular yaşayarak yazılır!Doğrular salonlarda yazılmaz!...
HÜSEYİN GEZER/Poşa şair ve yazar
BENDE BİR POŞA'YIM(POŞALAR/LOMLAR)/HÜSEYİN GEZER
-Gerçekte ise,doğuştan gelme üstünlük diye bir şey yoktur. Diyor,İbn Haldun.
Lomlar zaten yaralıdır derinden
Sanki yer oynadi yerinden
Alim ile Selim'in peşinden
Saz ile sözü dinlenen Nazim'de getti
(Diyor bir türküsünde Hakim Kanra).
Bende bir Poşa'yım,emekli öğretmenim;Poşalarla ilgili uğraşınızdan dolayı kutluyorum!Elbette yanlışlar da olacak,doğrular da olacak...Ama yaşamı seyretmeden yaşamı daha güzelliklere taşıma savaşı içinde olacağız!
Abdülaziz Abdülkadir Kamil/İslama Göre Irklar ve İnsanlar adlı kitabında şöyle diyor:-İnsanların huzuru,her rengin başka renge,her dilin öteki dile,kısacası her ırkın başka ırka saygı duymasıyla gerçekleşecektir. (Yazarın bu görüşüne tüm içtenliğimizle katılıyoruz).
Poşa sözcüğü,Poşa halkından olmayanlar tarafından LOMLAR'a takılmıştır.Poşalar kendilerine LOM derler.Poşa sözcüğüne karşı çıkış ve kabullenmeme bundan kaynaklanmaktadır.Poşa sözcüğü LOMLAR'ı küçük düşürme ve alaya alma amacıyla kullanıldığı için bu Poşa sözcüğü LOMLAR arasında rağbet bulmamıştır!?..Saygılarımla!..
Seher vakti bu ellerde kimler ağlamiş
Çimenler üstünde göz yaşlari var
(Turan Engin'in bir türküsünden alınmış dizeler).
Lom kimdir? Lom ne demektir? Lom veya Lomlar;Kafkaslar'da ve Türkiye'nin bir çok yerinde yaşayan bir halktır ve halk topluluğudur.Lom'un sözlük anlamı:Geçen,yolgeçen,zorluklara-güçlüklere dayanabilen,güçlü olan Kafkaslar'ın çeşitli yerlerinde yaşayan bir halk ve halk topluluğudur.
Lomlar konuksever insanlardır,bir lokma ekmeklerini herkesle paylaşırlar...
İnsanı insan yapan insana ve insanlığa bakış açısıdır. Diğer insanları ötekileştirenler, insanlık onurundan ve insanlık erdeminden geri kalmış insanlardır-noksan insanlardır.Başkasını küçük görenler,alaya alanlar...kendi küçük taraflarını ve alaya alınacak taraflarını gizlemek içindir.Herkes kendi kendine sorsun: Ötekileştirme nedir-ne değildir? Ötekileştirme kimlere yarar sağlıyor? Kime zarar veriyor? Ötekileştirmenin yararı mı fazla-zararı mı fazla? İnsanlık bu hastalıktan-illetten nasıl kurtulur?
Kendi insanlık değerinin yükselmesi,karşındaki insana verdiğin değer kadardır!?
Abdülaziz Abdülkadir Kamil/İslama Göre Irklar ve İnsanlar adlı kitabında yine şöyle diyor:-Irkçılık, insanlığın renk cümbüşünü yansıtan bu uçsuz bucaksız bahçeyi tek renge indirme, dolayısıyla da çölleştirme çabasından başka bir şey değildir.(Yazarın bu görüşüne de en içtenliğimizle katılıyoruz).
Ğam beni ğam beni
Gene aldi ğam beni
Kurban olduğum Allah'ım
Ğam içün mi yarattın sen beni
(Söylediği bir türküde Ridvan Bülbül, sorunlarının ağırlığını böyle dile getiriyor).
Suç altın olsa kimse sahip çıkmaz.Yoksulluk bizim suçumuz değil,bizi yoksul ve geri bırakanlar egemen sınıflardır.Bizim tarihteki yerimizi ve konumumuzu egemen sınıflar belirlemişlerdir.Bizi bu hale getirenler suçlarını kabul etmezler ve utanmazlar.Asıl suçlular utanmıyor,biz neden utanacağız?!..Allah bu dünyayı kimsenin tekeline sunmamıştır,bütün yaratıklar yararlansın diye sunmuştur.
Karl Marks(Marx)diyor ki:-Yoksul kesimi orta yaşam alanına yükseltelim ki insan olduğunun ve insan olmanın getirdiği insan haklarının bilincine varsın.Varsılı(zengini)yani zengin kesimi de orta yaşam alanına çekelim ki malın-paranın esaretinden(köleliğinden) kurtulup özgürlüğüne kavuşsun-diğer insanlardan bir farkının olmadığının farkına varsın-kendi olarak yaşasın!..
Bir Poşa ninesinden(Gülşahi'den) dinlemiştim şu türküyü:DERTLİ KUKU
Sana dertli kuku derler
Ne dediğin bilmez eller
Daim Mevla'yı zikreder
Dağların bülbülü kuku
Kuku sen neden ötersin
Dertlere derman katarsın
Mekanın nerde tutarsın
Dağların bülbülü kuku
Yaman elinden gelirsin
Dağlara sada verirsin
Hemen yazı sen bilirsin
Dağların bülbülü kuku
Bir Poşa'ya:-Ekonomik yaşamınızı kısaca anlatır mısınız?Deseniz,hemen şu yanıtı alırsınız:-Yeryüzünde en az yer-yurda sahip olan,gariban,Allah'tan başka sahibi olmayan bir topluluğuz,bir halkız!..Der.
Poşalar'ın geçmiş tarihi;bölgedeki,Kafkaslar'daki halkların tarihi ile aynıdır;Anadolu'daki tarihide yine diğer halkların tarihi kadar eskidir.Aslında Persler'in(Araplar'ın)istilasından beri Poşalar Kafkaslar'da vardır,Türkiye'de vardır.Poşalar üçbin-dörtbin-beşbin yıldır bu topraklardadırlar ama Kızılderililer'in durumuna düşmüşlerdir kendi bölgelerinde.Yok Türkiye'ye şuradan geldiler,yok Türkiye'ye buradan geldiler gibi bir sürü görüşler var:Bir kısmı Acara'dan,bir kısmı Dağıstan'dan,bir kısmı Ahıska'dan,bir kısmı Ermenistan ve Nahcivan üzerinden,bir kısmı İran-Irak-Suriye üzerinden,bir kısmı Trakya üzerinden Türkiye topraklarına geldiler...Peygamberler döneminde de Anadolu toprağında,Türkiye toprağında da Poşalar yaşamlarını sürdürmüştürler.Poşalar'ın ataları Adem Peygamberin oğullarından biridir,büyük atalarıda Adem Aleyhisselamdır,aksini inkar etmek dinsel inancın inkarıdır.Poşalar Habil'in oğullarıdır,Habil'in töreğidir. Allah'ın toprağına çit çevrilmesine karşı çıktığı için,Allah'ın toprağını işgal eden Kabil tarafından öldürülmüştür.Rusya'da Lenin 1917 Ekim Devrimini gerçekleştirdikten sonra bir grup Poşa daha:-Dini baskı göreceğiz,dinimiz elden gidiyor! Kaygısıyla Türkiye'ye gönüllü göç etmişlerdir.
Poşalar'da kabilecilik vardı:
1-Kabile adını en yaşlısından alırdı(bu kadın, erkek farketmezdi):
A)Kemaller Kabilesi(adını kabile büyüğü Kemal Ağa'dan almıştır).
Kemal ince kemalince
Bir kılı kırk yarsan
Yine Kemal ince
B)Şöhretler Kabilesi(adını Şöhret Nine'den almıştır).
C)Rağupoğuları Kabilesi(adını Rağuf Ağadan almıştır).
Ç)Serdarlar Kabilesi(adını aile büyüğü Serdar Dededen almıştır almıştır).
D)Şehveletler Kabilesi(adını aile büyüğü Şehvelet Dededen almıştır).
E)Hünkerler Kabilesi(adını aile büyüğü Hünker Neneden almıştır).
F)Mahiriler Kabilesi(adını aile büyüğü Mahiri Dededen almıştır).
G)Şahbazlar Kabilesi(adını aile büyüğü Şahbaz Dededen almıştır).
2-Kabile adını ikamet ettiği mahalleden veya yerden almıştır:
A)Roklar Kabilesi(Şavşat'ın Çiçvet-Cicçvet Köyü/Roklar Mahallesinden adını almıştır).
3-Kabile adını bir sebzeden almıştır:
A)Çitiler Kabilesi(çiçmat bitkisinden bozulma bir sözcük).
Poşalar diğer etnik kökenlerden kız alıp kız verirler.Bu durum bazı bölgelerde daha yaygın bazı bölgelerde az görülür.
Poşalar hep acılarla,hep çaresizliklerle boğuşmuş acıyı bal eylemiş insanlardır.Yaşamları hep girdapların,labirentlerin,çıkmaz sokakların içinde sürüp gitmiştir...Yinede yaşama ve insanlara karşı sevgiyle gülmeyi,insanları sevmeği başarmış,insan sevgisiyle dopdolu,çevresindekilere saygılı bir halktır!..Kimseye kin tutmazlar!..Başkaları için ufak-tefek,basit görünen şeylerden Poşalar mutlu olmayı başarabiliyorlar.Mizahtan,şakalaşmadan hoşlanan bir halktır.
Poşalar askerliği severler,askeri severler,askere saygı duyarlar,askerden kaçanı sevmezler... Poşalar'da askerden kaçma olayı yok denecek kadar çok azdır.Aşırı derecede vatanlarına bağlı vatansever bir halktır.Askere gidecek gençleri,komşuları imkanları dahilinde davet ederler,yemek yedirirler,askerlik anılarını anlatırlar,askerliğin her gencin geçeceği bir köprü olduğu vurgulanır,küçük çapta eğlenceler düzenlenir:Türküler söylenir,şarkılar söylenir,oyunlar oynanır...Askere gidecek gence,askerliğini yapmış yakın akrabaları silah kullanma ve silah atma talimleri yaptırırlar.Askere uğurlanacak gence herkes maddi imkanları dahilinde para verirler.Askere uğurlarken dualar ederler!...Aşırı derecede vatanlarına bağlı vatansever bir halktır. Devletini,milletini sever,tüm insanları sever!Devletine ve milletine hiç bir zaman hiç bir koşulda ihanet etmez,silah çekmez...
Kanunlara saygılıdırlar.Devletin hangi kademesinde olursa olsun devlet memuruna ve görevlisine saygı duyarlar.Ayağa kalkma-önünü ilikleme yaşamları boyunca sürdürdükleri bir saygı anlayışıdır...
Poşalar önceki yaşamlarında eğitimsizliğin acısını çok çekmişlerdir.Bir örnek verirsek:Poşalar aralarından bir temsilci seçerek sorunlarını dile getirmesi için ilin valisine gönderirler,adam sorunlarını valiğe iletir.Yazdırdıkları dilekçeği valiğe uzatır,vali temsilcinin konuşmasını ve fiziki durumunu beğenmiştir.Dilekçeği kabul edeceğini ancak dilekçeğe adamın imza atmasını ister,adam imza atmasını bilmediğini,okuma-yazma bilmediğini söyler,vali:
-Eyvah!Senin gibi adam nasıl olurda cahil kalır?!Der.
İle gelen vali,ilçeğe gelen kaymakam,nahiyeye gelen nahiye müdürü,emniyet amirleri ve diğer görevliler,bakanlar,milletvekilleri hiç bir zaman Poşalar'ın ikamet ettikleri mahallelere uğramazlar,hal hatır sormazlar,sorunlarıyla ilgilenmezler,önyargılı olarak Poşalar'a karşı hareket ederler(boşvermişlik anlayışı...).
Poşalar bir çok kez yaşam koşullarının düzeltilmesi için gerek yüzyüze şifaen gerekse dilekçe ile sorunlarının çözülmesi için devlet yetkililerine baş vurmuşlardır.Bunlardan biride cumhurbaşkanı Cevdet Sunay'dır.Sunay'a iletilen şudur:
-Bulgar'dan,Yunan'dan,Irak'tan,Yugoslav'dan...adam getirip-yerleştirip her türlü imkanı sağlıyorsunuz...Biz bu memleketin insanı her türlü haktan mahrum bırakılıyoruz?Askerlik dediniz koşa koşa seve seve yaptık!Oy istediniz oy verdik!Yol yapımında çalıştırdınız itiraz etmeden çalıştık!Kanuna uy dediniz uyduk!Kendi imkanlarımızla vergi dediniz verdik!Daha ne yapalım?Biz insan değil miyiz?Biz vatandaş değil miyiz?Çare ne?
Poşalar,1960'lı yıllarda Başbakan Süleyman Demirel'e sorunlarının çözümü için yüzyüze hem dilekçe sunarak,hem şifaen anlatarak yardım isterler. Demirel, karlı Karçal ve karlı Kaçkar dağlarını göstererek:
-Bu dağlarda kar birdenbire mi eriyor,yoksa zamanla yavaş yavaş mı eriyor?
Poşalar,Demirel'in bu sorusuna şöyle yanıt veriyorlar:
-Karlar yavaş yavaş eriyor.
Demirel'de Poşalar'a:
-İşte böyle!Sizin sorunlarınızıda yavaş yavaş çözeceğiz.Diyor ve yurt gezisine devam ediyor.
Poşalar okumayı severler,bazı ötekileştirme çabaları içinde olanların yüzünden Poşalar'ın çoğunluğu eğitimde çeşitli olumsuzluklarla karşı karşıya kalırlar.Ama bütün bu olumsuzluklara karşın Poşalar'da çağın koşullarına göre diğer topluluklara ayak uydurmak için ellerinden gelen okuma çabalarını sürdürüyorlar.Üniversiteden çok az bir bölümü nasiplenebiliyor.Çeşitli liselerden yararlananlar nüfus oranının yarısıdır.Çoğunluk ilköğretimden nasibini almaktadır.
Şavşat'ın Maçarelta Mevkiinde ikamet eden 201(ikiyüzbir)Poşa kökenli vatandaşımız üzerinde yaptığım okuma-yazma durumunu belirleyen şu sonuçları elde ettim:
Maçarelta(Macarelta)201 kişi/2006 yılı:
Üniversite mezunu:5 kişi.
Lise mezunu:17 kişi.
Liseden terk:3 kişi.
Ortaokul mezunu:8 kişi.
Ortaokuldan terk:8 kişi.
Ortaokulda okuyor:11 kişi.
İlkokul mezunu:40 kişi.
İlkokulda okuyor:32 kişi.
İlkokuldan terk:8 kişi.
Okur-yazar(kendi kendine öğrenmiş:3 kişi.
Okuma-yazma çağına gelmemiş küçük çocuklar:31 kişi.
Okumaz-yazmaz altmış yaşın üstünde:35 kişi.
Eğitim sonucunda Poşalar'ın elde ettikleri görev alanları ve bu alanlarda yaptıkları görevler şunlardır:Öğretim görevlisi(çeşitli üniversitelerde),öğretmenlik(çeşitli liselerde,ilköğretim okullarında),okul müdürlüğü,okulda müdür yardımcısı,orman mühendisleri,tekstil mühendisleri,doktor,hemşire,ebe,sağlık memuru,veteriner,savcı yardımcısı,cami imamı,orman muhafaza memuru,polis,diş teknisyeni,laboratuvar teknikeri,elektrik teknisyeni,iktisatçı,çeşitli memurluklar(bankalarda,sgk'da...),assubay,jandarma uzman çavuş,özel güvenlik görevlisi,belediye çavuşu,tahrirat katibi,belediye yıkım çavuşu,hizmetli memur,muhtar,muhtar azası...
Poşalar'ın daha değişik alanlarda ekonomik yaşamlarına katkıda bulundukları ve çalıştıkları çalışma alanları şunlardır:
A)Çay fabrikalarında işçi çavuşluğu,çay toplama-taşıma-yükleme işçiliği.
B)Fındık toplama-taşıma-yükleme işçiliği.
C)Kadrolu işçilik,orman işçiliği,fidanlamada çalışanlar,ücret karşılığı meyve ağaçlarına aşı yapanlar,inşaat işçiliği,belediye temizlik işçiliği,belediye inşaat işçiliği.
Ç)İnşaat ustası,kartonpiyer ustası,saten alçı ustası,balta-keser-bıçak yapan ustalar,tüfek tamirciliği yapan ustalar,sıvacılar,bina boyacıları.
D)Kalorifer yakma,kapıcılık,ev temizleme,merdiven silme,tuvalet temizlikçisi,hamallık yapanlar,yarıya ceviz dökenler...
E)Şoförlük,muavinlik,otobüs yazıhanelerinde yazıcılık,arabasıyla arabacılık yapanlar.
F)Yol yapımında tabancacı,makine operatörü,silindir operatörü.
G)Elektrik tesisatı döşeyenler,su tesisatı döşeyenler.
Ğ)Gazino ve otel çalıştıranlar,galericiler(oto alım-satımı yapanlar),kunduracılar,bakkal çalıştıranlar,işportacılar,kahvehane çalıştıranlar,pazarcılık yapanlar,değnek satanlar...
H)Şairler,öykücüler,kitap yazanlar,gazete dağıtımı yapanlar,saz çalan ve söyleyen aşıklar,türkücüler,davul-zurnacı-meyciler...
I)Çeşitli yerlerde ve kurumlarda bekçilik yapanlar.
Büyükbaş ve küçükbaş hayvan besiciliği yapan,bunların ticareti ile uğraşan Poşalar var.Çobanlık yaparak geçimini sağlamaya çalışanlarda var.At alım-satımı yapanlarda var.
Şavşat'ın Maçarelta Mevkiinde ikamet eden Poşalar'dan 90(doksan) aile üzerinde yaptığım araştırmada:Hepsinin konutu ve bahçesi var,tarlası olanda var,aileye yetecek kadar meyve ağaçları var,ufak-tefek sebze yetiştirende var.Yaşamlarını şu ekonomik koşullarda yürütüyorlar:
Emekli öğretmen:2 kişi.
Defterdarlıktan emekli şef:1 kişi.
Almanya'dan emekli:1 kişi.
Karayollarından emekli:3 kişi.
Bağ-kurdan emekli:1 kişi.
Belediyeden emekli:2 kişi.
Çay fabrikasından emekli:24 kişi.
Hizmetli memur emeklisi:2 kişi.
Bilgisayar mühendisi(çalışıyor):1 kişi.
Çay fabrikasında eksper(çalışıyor):1 kişi.
Orman dairesinde şef(çalışıyor):1 kişi.
Orman muhafaza memuru(çalışıyor):2 kişi.
Polis(çalışıyor):1 kişi.
Elektrik teknisyeni(çalışıyor):2 kişi.
PTT'de memur(çalışıyor):1 kişi.
Okulda hizmetli memur(çalışıyor):3 kişi.
Okulda kadrosuz hizmetli(çalışıyor):2 kişi.
Belediyede işçi(çalışıyor):4 kişi.
Çay fabrikasında işçi(çalışıyor):4 kişi.
Camide temizlikçi(çalışıyor):1 kişi.
Duvar-yapı-bina ustası:6 kişi.
Su tesisatı döşeme ve tamircisi:3 kişi.
Badana-boya ustası:3 kişi.
Büyükbaş hayvancılık yapan:3 kişi.
İnşaat malzemesi satanların yanında çalışan:11 kişi.
Halı sahada çalışan:1 kişi.
Kahvehane çalıştıran ve çalışan:2 kişi.
Çeşitli vasıfsız işlerde çalışan(hamal):5 kişi.
Taksicilik yapan:2 kişi.
Gazinoda garson ve temizlik işçisi:3 kişi.
Bıçak yapan-motor tamir eden:3 kişi.
Ayakkabı boyacısı:1 kişi.
Yakınlarının maaşlarından-sakatlık maaşından-çeşitli yardımlardan yararlanan:4 kişi.
Poşalar'ın önceki ekonomik yaşamlarını oluşturan zanaat uğraşılarınıda şöyle sıralıyabiliriz:
1)Çay kaşığı,şeker tutma maşası,kültabağı,tuzluk yapıp satarlardı.
2)Biz,yuvarlak biz,çançik bizi,köşeli biz yapıp satarlardı.
3)Pergel bığçısı,gelberi,külek egme bırğısı,bırğı teknesi yapıp satarlardı.
4)Testere,ege(eğe),baskı,deve boynu,tezgahta denen örgü makinesi(elek yapımında kullanılan),çark kulakları...gibi araç-gereç yapıp satarlardı(diğer araç-gereç yapımında kullanılırdı).
5)Gazyağı ile yanan el lambaları yapıp satarlardı.
6)Ceviz ve köknar kökü açıp satarlardı(külek dibi bağlamak için...).
7)Çıkçıka,yürüyen kuş,cambaz,ıslık...gibi çocuk oyuncaklarını ağaçtan yapıp satarlardı.
8)Egirşahğ,ig,oklava,teşi...yapıp satarlardı.
9)Ücret karşılığında at,öküz,katır,eşek...gibi hayvanları nallarlardı(nal çakarlardı).
10)Hayvanlara eğer ve göğüslük yapıp satarlardı.
11)Yarıya kab(bedevreden) yaparlardı.Etnik kökeni farklı olan aileler bedevre açar,Poşalar'a yarıya yaptırırdılar(külek...).
12)Ehteriya(eğhteriya) alım-satımı yaparlardı:Dikiş ignesi,tobdi(kancalı iğne),piçka(kibrit),dikiş ipliği,çuvalduz...
13)Soba önüne konan odunluk(tenekeden),soba,kürek,katilik(tenekeden),astam(soba küreği)...yapıp satarlardı.
14)Ayakkabı,çarık yapıp satarlardı;lastik tamiratı yaparlardı(çarkla lastik silinir,silisyonla yama yapıştırılırdı).
15)Kemikten bıçak sapı,kemikten tabanca sapı yapıp satarlardı.Bıçaklara-tabancalara kın yapıp satarlardı.Çelikten çeşitli bıçaklar(kama,satır,hançer,çakı bıçağı,ekmek bıçağı,iş bıçağı...)yapıp satarlardı.
16)Nuska şeklinde kolyeler(içine nuskada konurdu),kadınlara süs eşyası olarak çeşitli kolyeler,küpeler,yüzükler(gümüşten-sarıdan-altından...),yüzüklere savat denen süsleme yapılırdı(kaşlı yüzük,halğa yüzük,Çerkez enli halğa yüzük,hatem yüzük...)yapıp satarlarlardı.
17)Külek,kolopa,sağan küleği,kap,ekşi hamur kabı,maran,kod,davulluk,kasnak,salte,urva kabı yapıp satarlardı.
18)Tarak(yün tarağı,sakal tarağı,saç tarağı,sirke tarağı,bit tarağı...)yapıp satarlardı.Taraklar manda ve keçi boynuzundan yapılırdı.
19)Kaynakçılık yaparlardı(sarı kaynakçılık...),bakır kabları tamir ederlerdi,bakır kabları kalaylarlardı,eski kap-kacakları tamir ederlerdi.
20)Hayvan derisinden,ağaçtan kalbur yapıp satarlardı(sırım kalburu...).
21)At kuyruğundaki kıllardan,ipekten,naylondan elek yapıp satarlardı(süt süzme eleği,çadi unu eleği,buğda unu eleği...).
22)Ağaçtan ve naylondan sepet yapıp satarlardı(sele,yün sepeti,ekmek sepeti,sepet...).
23)Katır satımıyla uğraşan Poşalar'da vardı.
Poşalar'ın ekonomik yaşamlarında en büyük zorluğu çocuklar ve kadınlar çekiyor.
Poşalar her partiye oy kullanırlar.Çeşitli partilere tercihlerine göre üye olanlarda var.Sola sempati duyanlarda var,sağa sempati duyanlarda var.Radikal partilere oy kullananlar azdır.Tercihlerini açıktan söylemekten kaçınırlar!
Poşalar'ın(çocuklar,gençler,yaşlılar-genel olarak) eskiden ve şimdi oynadıkları çeşitli oyunlardan bazıları:Taş kaldırma yarışı(Kim en ağır taşı kaldırabiliyor?),çiti-kuku oyunu,düz oynama oyunu,at yarışı(Kim daha hızlı at sürebiliyor?Kimin atı daha hızlı koşuyor?),güreş,koco oyunu,mila oyunu,uzağa atlama oyunu,en yükseğe ayağını vurma oyunu...
Poşalar insan öldürmeği ve insanı öldüren katili sevmezler,hangi koşulda olursa olsun insan yaşamına son verilmesini hoş karşılamazlar.Poşalar'da baba,anne,kızkardeş,kardeş....gibi akraba katiline rastlanmaz(Bu hususta tüm mahkeme kayıtları incelenebilir-merak edenlerce).
Poşalar yeni doğan çocuğunun kulağına ezan okurlar veya okuturlar.Müslümandırlar,İmam Azam Hanefi Mezhebi'ne bağlıdırlar.Maddi olanakları iyi olanlar hac vazifesini yerine getiriyorlar.Tarikat şeyhlerine müritlik yapanlarda var.Adıyaman Menzil'e gidenlerde var.Kaderci bir toplumdur.Aşırı derecede duaya inanırlar.Bedduadan korkarlar.Vallahi-billahi diye yemin ederler.Ölüyü mezara gömdükten sonra üç gece mezar başında ateş yakarlar.Ölü öldükten sonra bazı yakınları ağıt yakar,ölünün yaşarken bazı yaptıklarını sayar döker.Ölen bir annenin arkasından ağıt yakan oğlu şöyle demektedir:
-O kuru olokların keyliyeydim maracan,bize Sıriya'dan küme-kesme getirirdin keylerdik!(Keylemek:Yemek./Maracan:Anacan.).
Mezarları cuma günlerinde ve bayramlarda ziyaret ederler;fatihayı ve çeşitli duaları okurlar.Eskiden Perşembeyi Cumaya bağlayan akşama Cuma akşamı derlerdi,o akşam ölülerin ruhu evin yakınında dolandığına inanılırdı ve evde ölülerin ruhlarına gitmesi için ,yağ kokusunun yayılması için yağlı yiyecekler yapılırdı,bişi(pişi)pişirilirdi.Ayrıca sahipsiz hayvanlara(kedi,köpek,kuş...gibi)yiyecek atılarak yedirilirdi,sevabının ölülerin ruhuna gitmesi için...
Erkek çocukları sünnet ettirirler.Çocuğu sünnet ettirme anında çocuğa yardımcı olan,çocuğu tutan kişiye KİRVE denir.Kirve çok yakın akraba kabul edilir,o çocuk kirve kızıyla evlilik yapamaz,evlilik yapılmaz.
Poşalarda tek evlilik esastır.Allah'ın emri-Peygamberin kavli ile kız istenir.Poşalar'da evlenecek kıza başlık parası istenir,başlık parası istemeyen ailelerde vardır.Geline çeşitli takılar takılır.Eskiden gelinlerin başına vala örtülüyordu,şimdi gelinlik giydiriliyor.
Poşalar'da bazı inançlar vardır:Yüzüm kaşınıyor kimse gelecek.Ekmek yere düştü misafir gelecek.Elimin içi kaşınıyor bir yerden para alacağım.Gözüm oynuyor bir kötülük çıkacak.Maşallah de ki nazarın değmesin!
Poşalar'da ayağa kalkma saygı gereği zorunludur.Misafir karşılama,misafir uğurlama,gece oturmalarına gitme adetleri vardır...
Poşalar eski yaşamlarında:Kadınlar bellerine kuşak bağlarlardı.Üç etek denilen giysiği giyen kadınlar vardı. Başlarına çit bağlayan kadınlar vardı.Bileklerine ve boğazlarına şöve boncuğu-çeşitli boncuklar bağlayan kadınlar vardı.Kadınlar tuman giyerlerdi. Saç öreği yaparlardı.Erkekler uzun bıyık bırakırlardı,bıyıklarını bükerek burarlardı(Yavuz Selim bıyığı örneği).Erkek çocuklara koçor bırakırlardı(doğu kültüründe çoğu toplumlarda görülen bir alışkanlık).
Poşalar'ın çocuklarına koydukları isimlerden bazı örnekler:
A)Abdüssamed,Celil,Delil,Mikail,İsrafil,Yusuf...
B)Ali,Hasan,Hüseyin,Şahsenem,Şahinur,Şahyusuf,Bayramali,Cafer...
C)Cengiz,Fatih,Mehmet...
Ç)Özgür,Barış,Deniz,Devrim,Siyaset,Savaş...
D)Güneş,Çiçek,Fırat...
E)Canısı,Cansu,Caner...
F)Dilan,Baran...
G)Süleyman...
Ğ)Behrüz,Şehrüz...
Poşalar samimi oldukları kişilerin adlarını kısaltarak çağırırlar:İbo,İbik,Şaho,Sulo,İso,Baho,Hiko,Huso,Haso,İlo,İzo...
Poşalar,bazen bazı kişilere lakapta takarlar,lakapla seslenirler:Tiken Bıyık,Hurç Yüzlü,At Koşli,Kılkuyruk...
Poşalar genellikle şu atasözlerini kullanırlar:
1)Gülağan gelinden,gezegen kızdan elin iti eyidür.
2)Av almiyen taziye av aldıramazsın.
3)Aç itin mezarı kurdun karnındadır.
4)Kuş poğhundan(bokundan) çığ gelür.
5)Duman kalkmaz eşeğin sahibi gelmez.
6)Garip itin kuyruğu döşünde gerek.
7)Buğa bögürdimi topraği kendi kafasına atar.
8)At atinen tepüşür arada matruğ ezülür.(MATRUĞ-MATRUK:Gevşek,zayıf,uyuşuk,güçsüz,küçük).
9)Dişini gösteren it dişlemez.
10)Aç it fırın kırar.
11)Hers gelür göz kararur hers geder yüz kararur.
12)Çinçarinen teheret edilmez.
13)İşini bilmeyen çavuşlar döner bilmem neyini avuçlar.
14)Fazla ğurürlenme padişahım,Poşa'da bir padişahta,senden böyük Allah vardır.
15)Rehberi karğa olanın nikarti poğhtan çıkmaz(NİKART:Gaga./POĞH:Dışkı,bok.).
16)O ki düştük bu harğa;ya kuzgun yer,ya karğa(HARĞ:Ark,su kanalı./KARĞA:Karga.).
17)Ezelinden kürk geymiyen,sonradan geymesi zor olur(En çok anamYADİGARkullanırdı bu sözü.).
Poşaların sıkça kullandıkları deyimler:
1)Eşek ölüsü gibi(Taşınmasında güçlük çekilen ağır şeyler için kullanılır,saygısızca oturup-yatanlar için kullanılır).
2)Aç ile çıplak kudurgan olur.
3)Ağzım neden koksun(?)kuyruk yemem ki(!)göte yakındır!..
4)Çıplak olupta cıbılın kabadayısı olmak.
5)Elinde yok gecelik,aklından geçiyor kocalık.
6)Altından yapılmış leğeni ne yapayım(?)içine kan tükürdükten sonra!..
7)Tanındığın yerde bin paralıksın,tanınmadığın yerde beş para etmez değerin!
8)Degirmen yanınca sıçana(fareye) kar kalmaz.
9)Küçüğüne dökersin aldıramazsın,büyüğüne dökersin dolduramazsın...
Poşaların geleneksel eski yemek anlayışları ve alışkanlıkları yoksulluğun simgesi olan hamurlu yiyeceklere dayanıyordu:
1)Anek puğaça(Ekmek çeşidi,mayasız aşırı katı yoğrulmuş hamurdan yapılarak pişirilirdi,sade olarakta yenirdi,içi açılarak tuzlu ayran ve tere yağı katılarakta yenirdi).
2)Sıcak taş üzerinde,üstü ceviz yaprağıyla birlikte sıcak külle kapatılarak pişirilen puğaça(bir çeşit ekmek)yapılırdı.
3)Ardanuç puğaçası(ekmek çeşidi)yapılırdı.
4)Sac ve soba üzerinde pişirilen yufka.
5)El makarnası yapılırdı.
6)Nuğullu kesme çorbası yapılırdı.
7)Yumru makarna yapılırdı.
8)Kançlama yapılırdı.
9)Ğhinkal yapılırdı.
10)Ketmer yapılırdı.
11)Keçevul ketesi yapılırdı.
12)Haşil yapılırdı.
13)Oğhlavi ketesi yapılırdı.
14)Puğaça ketesi yapılırdı.
15)Kelecoş yapılırdı.
16)Ğhaşo yapılırdı.
17)Purşuk çorbasi yapılırdı.
18)Papaçela(papasela).
19)Herle.
20)Hasuta.
21)Üstüne aşurtmali.
22)Haspurt.
23)Yağli pancar kavurmasi.
24)İşkembe.
Un ve sebze ağırlıklı,ekmek ağırlıklı yemekler-çorbalar yapılırdı.
Poşalar eskiden uzun hava türküler söyler ve dinlerlerdi.Son zamanlarda özgün müzik,arabesk müzik dinleme ve söyleme yaygınlaşmıştır.Poşalar'a özgü bilinen bir dörtlükten oluşan bir türkülerini tesbit ettim:
Emican emican emican
Gederimi lagut keylemiş
Baş ucunda kenal etmiş
Cavlari parliyer(GEDER:Eşek./LAGUT:Kurt./KEYLEME:Yeme./KENAL:Oturma./CAV:Göz.).
Poşalar,Kafkaslar'da hangi ülkede yaşarsa yaşasın anadili Türkçe'dir ve nerede olursa olsun Türkçe konuşuyorlar.
Lomca(Poşaca);Poşalar'ın günlük yaşamında kullandığı,anlaştığı,konuşmasını becerebildiği tek dil-konuşma dili,anadili Türkçe'dir.Ancak benim (UYDURMA DİL-TOPLAMA DİL) adlandırdığım ,bu gün hepten terkedilmiş, bu gün bir çoğunu kulanmadığı,öğrenmediği sözcükleri tesbit ederek burada topladım.Bu sözcüklerin çoğu değişik etnik kökenlerden alınmıştır:Arapça,Hemşince,Lazca...Poşaca'da sayma sistemi Türkçe'dir.Tesbit ettiğim sözcüklerden aşağıda alfabetik sıraya göre bir sözlük oluşturdum,bu hususta araştırmalarım devam ediyor...
POŞACA(LOMCA) SÖZLÜK
A
ABURSU:Fasulye.
AÇ:Ağız.
AFA:Adam,resmi görevli.
AFAM:Kişinin kendisine ait olan insanı.Benim adamım,eşim.
AĞ:Tuz.
AĞEK:Güzel,iyi,işe yarar.
ALUR:Un.
ANEVİK:Bura,burası(ayak basılan yer için veya her hangi bir nesneyi göstermek için kullanılır).
ANOTİ:Aç,yoksul,perişan.
AP:El.
AŞINNAMA:Alma,almak.
ATURBA:Adam,erkek.
B
BAYİNNEME:Verme,vermek.
BERAN:Ağız,başın yüz kısmı.
BERUYABAN:Vahşi doğa ve vahşi doğa hayvanları(ayı,kurt,yılan...),in-cin,ıssızlık...
BRAV:Kürt.
BURT:Yün.
C
CANDIRAV:Kadın.
CAV:Göz.
CERLEME:Söyleme,söylemek.
CİGNO:Yoksul,mal varlığı olmayan,gariban.
CİV:Bit,başkasının sırtından geçinen,asalak.
CUR:Su.
CURKAL:Toplama,toplamak(Dılmayı curkalliyer:Elmayı topluyor.),dilenme,dilenmek.
Ç
ÇAVO:Çocuk.
ÇEN:Kadınlık organı,cinsel organ.
ÇİNÇAVAT:Poşa olmayanlara verilen genel ad.
ÇİTER(CİTER):Anüs,göt.
ÇÖKİ:Kız.
D
DAĞA:Adam,resmi görevli.
DANAK:Bıçak.
DETUM:Kabak.
DILMA:Elma.
DIRMIT:Armut.
DIYASLA:Ver.
DIYVA:Ayva.
DÜKE:Ev.
E
EĞHTERİYA(EHTERİYA):Poşalar'ın satışa sundukları kancalı iğne,kibrit,dikiş ipliği,çuvalduz...gibi malzemelerin genel adı.
ERGU:İki.
F
G
GACİ:Kadın.
GACO:Adam.
GEDER:Eşek.
GEL:İşe yaramaz,el vermez,iyi değil.
GELOĞH:Baş,kafa.
GENNE:Gel,git.(Duruma göre kullanılır:İsvikten genne(Buradan git).İsvike genne(Buraya gel).
GENNEME:Gelme.
GENNEMEK:Gelmek.
GİRNAV:Hırsızlık.
GOĞ:Hırsızlık.
GOĞCU;GOĞCİ:Hırsızlık yapan kişi,hırsızlık yoluyla elde edilen şey.
GÖHLEME;GÖHLENME:Cinsel ilşki.
GÖHLENK:Fahişe.
GÖHRE:At.
Ğ
ĞOĞO:Hayali yaratık,öcü.
H
HAV:Tavuk.
HAVDİK:Yumurta.
HALVOR:Dede.
HAVUĞ:Üzüm.
HENAV:Dışkı(bok).
HEMELİ(ĞHEMELİ):İçme,içilen şey(tütün,içki...).
HER:Eşek.
HERİKE:Sus,söyleme,başkaları duymasın.
HEV(ĞHEV):Deli,akıldan noksan.
HIR:Erkeklik organı(Kürtçe'de aynı sözcük aynı anlamda kullanılıyor).
H(Ğ)IRNİK:Burun.
HOD(ĞHOD):Ot.
HOSOLİ:Horoz.
HOZ(ĞHOZ):Kötü,sert,agresif kişi.
I
İ
İNGOZ:Ceviz.
İNNAV:Erkek çocuk.
İNZ:İşaret zamirleri(ben,sen,o,biz,siz,onlar);işaret sıfatları(bu,şu,o,bunlar,şunlar,onlar)yerine kullanılan genel sözcük.
İNZİM:Ben.
İNZİN:Sen.
İNZİ:O.
İSVİK:Bura(yer için),bu(insan için).
J
K
KA:Var.
KAR:Taş.
KARIZ:Mısır.
KAŞEL;KAŞELLEME:Gaz çıkarma,osurma,osuruk.
KAVOR;KAVUR:Para.
KEME-KÖSME:Küme,ceviz içi ve pekmezden yapılan tatlı yiyecek.
KENİKMART:Kadın,evli kadın.
KER:Bıçak.
KERZU:Sabun.
KEVÜR:Şeker.
KEYLEME:Yeme.
KIDRAVAS:Kesme,kesmek.
KIDREL:Kırma,kırmak.(Padi kıdrelle:Odunu kır,odunu parçala).
KIL:Yağ.
KIRAG:Yakma,yangın,ateş.
KIRTEL;KIRTELLEME:Kesme,kesmek,tike tike kesmek.
KIRTİK:Küçülmüş,küçük sabun parçası.
KIRTOL:Patates.
KIRTOSİ:Patates.
KİT:Burun.
KOŞ(GOŞ):Alın,yüzümüzün üst kısmı.
KUÇ:Tavuğun midesi.
KUĞA:Külek.(Lazca'da aynı anlamda kullanılıyor).
KUNELLEME:Cinsel ilişkiyle ilgili.
KURFETME:Küfür etme.
KUVANK:Fahişe.
L
LAGUT:Kurt.
LAT:Yatak.(Kuran'dan alınmış bir kelime,Kabe'deki putlardan birinin adı,Arapça bir sözcük).
LOLİKLEME:Yoğrulabilen sert bir şeyi elle ve avuç içinde kıvamına getirme,yuvarlaklaştırma(hamuru,çamuru...).
LOM:Poşalar'ın kendilerine verdikleri ad.Artvin,Kars,Erzurum,Rize,Ağrı,Van,Tunceli,Erzincan,Samsun,Sivas,Kırşehir,Nevşehir...Kafkaslar'ın bir çok yerinde yaşayan halk ve halk topluluğu.
LOMCA:Lomlar'ın(Poşalar'ın) konuştuğu dil.
M
MADNİ:Yüzük.
MALAV:Ekmek.
MANGEL,MANGELLEME,MANGELLEMEK:İsteme,istemek.
MANUŞ:Devletin resmi görevlileri,asker,polis...
MARA:Anne.(Arapça bir sözcüktür;Arapça'da kadın demektir).
MATĞHAŞ:Çocuk.
MEDKIÇ:Tüfek.
MEG:Bir.
METENE:Ölü.
METLENME:Ölme,ölmek,ölüm.
MEZ:Büyük.
MİS:Et.
MOKAR:Erkeklik organı,erkeklerin cinsel organı.
MOZLAĞH:Büyük baş hayvanlar(inek,öküz...).
MU,MUH:Ağız.
MURÇ:Aç,tok olmayan.
N
NATOSUL:Bir bez parçasının yakılması olayı ve bu bez parçasının külleri.Yara,yanık ve kanı durdurma tedavisinde kullanılırdı.
NAVAKAR:Sus,sesini kes,söyleme.
NEDEL;NEDELLEME:Atma,atmak.
NETLE,NETLEME:Vur,vurmak.
NISTEL;NISTELLEME:Oturma,oturmak.
NİKART:Gaga.
NİNAY:Yok.
NOGNEL:Banyo yapma.
NOGNELLE:Banyo yap.
O
OÇİL:Bit.
OLOK:Bacakla ayağın birleştiği bölgedeki dışa doğru çıkıntılı kemik.Ayak bilek kemiği(kısa kemik).
OSKİ:Altın,ayar,altın ayarında,altın değerinde(Osmanlı Dönemi'nde Karagöz oynatıcıları ALTIN anlamında kullanıyorlardı).
OTKİ:Ayak.
Ö
P
PAD:Odun.
PAĞHÇEL:Kaçma,kaçmak.
PARAV:Yaşlı kadın,nine.
PARG:Dağarcık.
PANİR:Peynir.
PARGEL:Uyuma,uyumak.
PAZG:Anüs,göt.
PELAV:Erkeklik organı.
PEREZ:Ekmek.
PİİŞ:Tütün,sigara tütünü.
PİŞMİLA:Peynir eritmesi.
PİŞTİK:Tabanca,tüfek,silah.
PİZDİK:Küçük.
POR:Karın,karın bölgesi,işkembe.
POŞACA:Poşalar'ın konuştuğu dil,lehçe.
POŞA:Lom(LOM kelimesine bakınız).
POŞİKÇE:Poşalar'ın konuştuğu dil,lehçe.
R
S
SAMEL:Güzel,iyi,elverişli.
SEBEHET:(İki parmakla zafer işareti yapılarak, o kişiye taraf işaret yapılır)Kural tanımayan,kuralsızlara denilir yani hareketleri bu sözcükle kınanır.
SOLAV:Köpek.
SUD:Yalan,kandırma,aldatma,yapmacık.
Ş
ŞINEL:Oturma.
ŞIREL:İşeme.
ŞUN:Köpek.
T
TAHRİ:Kadın.
TAN:Ayran(Hemşince'de de aynı anlamda kullanılıyor).
TUMAN:Şalvara benzer kadınların giydiği iç çamaşırı,uzun paçalı kilot(genellikle doğu bölgesinde giyilen bir giysi).
U
ULAL:Yıkama,her hangi bir şeyi temizleme.
UZEL;UZELLEME:Her hangi bir şeyi isteme,istemek(Cur uzelle:Su iste).
Ü
V
VARDİK:Tuman,kilot,kadınların giydiği iç çamaşırı.
VARVEL:Yangın.
VARVELLEME:Yakma.
Y
YALLOZ:Kel,saçı dökülmüş.
YEKE:İri,büyük.
YEKEN:Para.
YURT:Ev,barınak.
Z
ZANIMA:Bakma,bakmak.
ZEVİR(ZEVÜR):Ağız.
ZİZ:Meme.
ZORUSEL:Söyleme,söylemek,demek.
YARARLANDIĞIM KAYNAKLAR:
A)CANLI KAYNAKLAR:
1-Alkan Gezer.
B)YAZILI KAYNAKLAR:
1-İslama Göre Irklar Ve İnsanlar-Abdülaziz Abdülkadir Kamil/Timaş Yayınları.
HÜSEYİN GEZER
(Poşa şair ve yazar)
Hüseyin Bey merhaba,
Yazdıklarınız için teşekkürler.Sizden Poşalar (Lomlar) hakkında ayrıntılı bilgiler bekliyoruz.Hep birlikte doğru bilgiler ile yazalım Lomlar'ı.Selamlar.
