Teşkilat-ı Mahsusanın Artvin'deki Faaliyetleri
From Artvin Ansiklopedisi
Teşkilat-ı Mahsusa, Birinci Dünya Savaşı'nın başlamasından kısa süre önce Enver Paşa tarafından kurulan, gönüllü askerlerden oluşturulmuş özel bir örgütün adıdır. Teşkilatın amaçlarından biri İslâm birliği sağlayıp Türkiye’yi bu birliğe katmaktı. İkinci ana amacı da Türk ırkını bir siyasi birliğe kavuşturmaktı.
Başta Enver Paşa olmak üzere İttihat ve Terakki Fırkası bu özel kuruluşa büyük umutlarla bağlanmışlardı. Örgütte çalışmak için seçkin ve fedai subaylar görevlendirilmişti. Örgütün başına Mümtaz Kolağası Süleyman Askeri Bey getirilmişti. Örgütten Doğu Anadolu’ya gönderilen gönüllülerin başında Kara Kemal ile Yenibahçeli Şükrü Oğuz Bey’in ağabeyi Nail ve Artvinli Yusuf Rıza Bey'ler vardı. İttihat ve Terakki Merkez-i Umumisinden de Filibeli Hilmi Bey ile Bahaeddin Şakir Bey'ler bulunuyordu.
Resmi Dahiliye (İçişleri) yöneticileri arasında Trabzon Valisi Kemal ve Erzurum Valisi Tahsin (Uzer) Beyler de doğudaki örgüt içinde çalışanlardandı.
Yakup Cemil Bey de İstanbul’da emrine verilen kuvvetlerle (Artvin halkının “İstanbul çetesi” dediği kuvvetler) Birinci Dünya Savaşı'nın başlamak üzere olduğu günlerde Trabzon’a gelip orada Bahaeddin Şakir Bey, Yusuf Rıza Bey ve diğer örgüt üyeleri ile işbirliği yapmıştı.
Artvin çevresinde çalışan Teşkilat-ı Mahsusacıların hepsinin adları kesin olarak bilinemiyor ise de, tespit edilebilenler şunlardı:
Artvinli Coşkunoğlu İsmail Ağa, Murgullu Mehmet Edip Dinç, Artvin-Seyitler köyünden Çil Hüseyinoğullarından Kadir Ağa, Artvin Çarşı Camii imamlarından Binat köylü Hafız Hasan Efendi, Artvin-Sirya’dan Kaşifoğlu (Keşoğlu) Yusuf Ağa, Artvin-Sinkot köylü Kadir Ağa, Ardanuç-Müker köylü Nazım Efendi, Ardanuç-Sakarya köyünden Recep Efendi, Ardanuç-Naldöken köyünden Kâhyaoğullarından Şükrü Bey, Artvin-Korzul’dan Yolustasıoğullarından Yusuf Rıza Bey, Şavşat-Savaşköylü Ali Ağa. Adları anılan bu kişiler, Erzurum ve Trabzon örgütü ile sıkı ilişki ve gizli görüşme halindeydiler.
bibl: Özder, M. A.; Artvin ve Çevresi, Ankara, 1971
