Tanzara

From Artvin Ansiklopedisi

Tamzara ve Tanzara adlarıyla bilinen Artvin halk oyunlarından bir oyun adı. Oyunun bir çeşitlemesi de Yusufeli’de “Mektepli Tamzarası” adıyla oynanır. Erzurum ve Kars’ta Tanzara erkek oyunudur. Giresun Şebinkarahisar ve civarında Tamzara oturak havasıdır. Ağrı Karaköse’de Tamzara tulum eşliğinde oynanır. Erzurum, Bayburt, Gümüşhane, Erzincan, Elazığ ve Sivas Zara’da Tamzara; Van ve Tokat’ta Tanzara adıyla oynanır. Malatya’nın Kemaliye köyünde Kemaliye Tamzarası (Yarım Tamzara) adıyla sözsüz havayla oynanır. Malatya’nın Arapkir ilçesinde Tamzara adıyla keman, ud, cünbüş, klarnet ve tef çalgılarından biri ya da birkaçı eşliğinde ikişerli dört kişi karşılıklı olarak oynanır. Her hangi bir eğlentili toplantıda oynanılmadan edilmeyen bu oyuna şenlik olsun diye çok kimsenin katıldıkları olursa da, böylesi orada makbul sayılmaz.

Gazimihal, “Erzincan’ın kuzeybatısına düşen Şebinkarahisar [Şarki Karahisar]’da bir Tamzara oyunu bilhassa var ve tanınmıştır. Önce yayılmış ve sonra çeşitlenmiş oyunlardan biridir. Tamzara oyununu Harput, Eğin ve kuzeyden Giresun bölgeleri hep bilirler. Fakat, yayıldıkça çeşitlenmeye uğradığında da hiç şüphe yoktur. Yer adı olarak Tamzara, Şarkî Karahisar’ın kuzeyine düşen on altı kadar köylük ve dağlıklar arasına düşen bir bucaktır” diyor (THOK I: Erzincan oyunları md). Erzurum’da oynanan Tamzara için de şunları kaydediyor: “Tamzara, on iki esas Erzurum barının oynanılış sırasında erkân [usul, töre] gereğince orada on birincisidir. Bu oyunda, eller doğrudan doğruya taraklanıp hareketlere diz kırılmakla başlanır. Yürüme hareketleri bunda bilhassa ayak değiştirilmek şartıyla ileri geri gidilmekten ibarettir. Fakat, çevirme ve oturma hareketlerinin oldukça önemli olduğu da unutulmamalıdır. Çevirme, sağı sol ayak önüne getirip sol ayak hareketlerini bastırmaktır” (THOK III: Tamzara md).

bibl: Mahmut Ragıp Gazimihal; Türk Halk Oyunları Kataloğu I (yay. haz. Nail Tan), Ankara, 1991 • Mahmut Ragıp Gazimihal; Türk Halk Oyunları Kataloğu II (yay. haz. Nail Tan-Ahmet Çakır), Ankara, 1997 • Mahmut Ragıp Gazimihal; Türk Halk Oyunları Kataloğu III (yay. haz. Nail Tan-Ahmet Çakır), Ankara, 1999 • Özhan Öztürk; Karadeniz Ansiklopedik Sözlük, Heyamola Yayınları, İstanbul, 2005 (Tamzara md)