Sarı Çiçek

From Artvin Ansiklopedisi

İki sevgilinin birbirine olan aşkını simgeleyen ve karşılıklı biri kız diğeri erkek iki kişi tarafından oynanan bir halk oyunu.

Gazimihal, oyun hakkında geniş bilgiler veriyor: “Çoruh bölgesi oyunlarındandır. Yıllarca sevişip ancak neden sonra kavuşabilen iki yavuklunun sevinç içinde karşılıklı yürüttükleri oyun çeşididir. Kız ve erkek böyle bir saadetin hâtırasını tasavvurla oyuna kalkarlar. Hızlı, fakat yumuşak hareketli bir oyundur. Ayak hareketleri pek muntazamdır. Çoruh bölgesi oyunları arasında yaşanmış olayları yaşatan çeşitlerden epey vardır (örneğin bkz. KARABAĞ, y.n.). Bunlar yarı konulu tertiplerdir… Ya iki kişiyle yahut dört kişi tarafından oynanır. Tercihen bir kız, bir erkek veya iki kız, iki erkek tarafından yürütülür. İki veya dört kişiyle yürütülüşüne göre bazı değişiklikler yapılıyor. Değişiklik daha ziyade figürlerin tertip ve sıralanışında meydana gelmekle beraber değişimde bazı figürler de etkilidir. Ayrıca kız ve erkeğin oynayışlarında da farklar görülür. Bu sebeple oyun önce iki kişiyle oynanış şekline göre tarif edilecektir. Dört kişilik tertibi, sondaki açıklama kısmında ayrıca anlatıldı. Sarı Çiçek, bir kız bir erkek tarafından oynandığında el, kol ve vücut hareketleri önem kazanır (THOK, Sarı Çiçek md: II 252-253). Oyunun ortaya çıkış öyküsü: İnanışa göre; eski zamanlarda Penek kadısının biricik kızı olan Sarıçiçek’in (Sarıkız), İslâmiyeti kabul ederek San’an adlı misyonerle kaçışı ve Allahüekber Dağlarında askerlerle çatışarak ölmeleri üzerine doğmuştur. Oyun eskiden Şavşat bölgesinde mey ile çalınarak da oynanırmış. Oyunun türküsü de vardır. Türkü genellikle dışarıdan seyirciler tarafından söylenir (Varan, 1988).

Oyunun türküsü:

Bulutlar oynar oynaşır felekte
Gözüm kaldı hublar şahı melekte
Bir eli elimde, biri dilekte
İçki kurmuş otağında sakinin

İki engel birbirine tokuşur
Didem yaşı deryalara karışır
Doğram doğram olmuş meze tutuşur
İçki kurmuş otağında sakinin

Dere kenarında olur adeler
Yel vurdukça siyah zülfün zedeler
Dolmuş kadehlere tatlı badeler
İçki kurmuş otağında sakinin.

(Şahin-Şahin-Akalın, 1997: 231)

bibl: Mahmut Ragıp Gazimihal; Türk Halk Oyunları Kataloğu II (yay. haz. Nail Tan-Ahmet Çakır), Ankara, 1997 • İzzet Varan; Artvin Yöresi Halk Oyunları, Artvin, Özel sayı no: 9: 7 Mart 1988

Sarıçiçek (Sarıkız) oyununun öyküsü

Sarı çiçek, yörede çok yaygın bir oyundur. Yörede, sarı kızın,etkin olması konusunda birçok rivayetler vardır. Ancak bunlardan biri, en sağlıklısıdır. Yaptığımız araştırmalara göre 1124 senesinde Çoruh boylarında yerleşen Hıristiyan Kıpçak Türklerini, Müslüman yapmak maksadıyla Mısır’dan, adı “Şehsan” olan Şeyh, kuvvetleri ile Çoruh vadisine gelirler. Orada bulunan Benek hakimin, sarışın, gökyüzü kadar güzel, sarı saçlı kızını görünce aşık olur. Şehsan ile kızın arasında büyük bir aşk başlar. Kız, müslümanlığı kabul eder; ancak, babası buna asla razı olmaz. Kızın babası Şehsan’ın kuvvetleri ile çarpışmaya başlar. Benek hakimi üstün kuvvetleri ile çarpışma sonucunda Şehsan’ın ordusunu bozguna uğratır. Şehsan sevgilisini yanına alarak, tüm ordusu kılıçtan geçirilir. Şehsan ve sevgilisi sarı kız, kurtulma ümidi ile dağın yamaçlarına doğru kaçmak isterler. Benek hakimi askerleri tarafından görülür ve peşlerine düşülerek şehit edilirler. Oyunun bu olaydan kaynaklandığı, Şehsan’ın sevgilisi Sarı kızın nazı ve sonra aşklarının birleşmesi arasındaki öyküyü temsil ettiği kabul edilir. Oyun, düğün ve daha çok eğlencelerde oynanır. Bir kız, bir erkek tarafından sevgiyi, aşkı ve naz yapmayı konu almıştır. Remzi Şahin-Zeki Şahin-Zeki Akalın; Artvin Yöresi Folkloru Halk Kültürü Araştırması, 1997