Borçka
From Artvin Ansiklopedisi
(TASLAK)
Yüzölçümü 1.168 km2 olan Borçka ilçesi, kuzeyde Gürcistan, doğuda Şavşat ilçesi ve merkez ilçe, güneyde yine merkez ilçe ve Murgul ilçesi, güneybatıda Arhavi ve batıdada Hopa ilçeleri ile çevrilidir. İlçe toplam nüfusu 27.654, ilçe merkezi nüfusu 9.008.
Konu başlıkları |
DOĞAL YAPI
İlçe toprakları Doğu Karadeniz Sıradağlarının belirlediği dağılk bir alanda yer alır. Dağlar, akarsu ve çayların açtığı dar ve derin vadilerle parçalanmış durumdadır. İlçenin doğu kesimini doruğu Şavşat sınırındaki Karçhal Dağı (3428 m), güney kesimini Alacadağ, batı kesimini de Balıklı Dağı engebelendirir. Başlıca akarsu Çoruh Nehri'dir. İlçe topraklarına güneyden giren Çoruh, Borçka’ya kadar güneydoğu-kuzeybatı, daha sonra da güney-kuzey doğrultusunda akar. Murgul ve Deviskel dereleri ile İçkale Suyu, ilçenin öteki önemli su kaynaklarıdır. Murgul Vadisi çok geniştir. İlçenin tek gölü Aralık köyü yakınlarındaki Karagöl’dür. Doğal güzellikler açısından çok zengin olan bu göl ve çevresindeki alan, 1994 yılında Karagöl-Sahara Milli Parkı olarak koruma altına alınmıştır.
İlçe alanının büyük bölümü ormanlarla kaplıdır. En yaygın ağaç türleri kızılağaç, kestane, kayın, meşe, ladin ve göknardır. İlçede bu ormanlardan elde edilen tomrukları işleyen bir kereste fabrisası vardır.
SOSYO-EKONOMİK YAPI
Tarım
Fotoğraf: Osman Kocaman
Borçka ilçesinde ova denebilecek düzük çok azdır. Vadi tabanlarının genişlediği yerlerdeki düzlükler başlıca bitkisel üretim alanlarıdır. Bu nedenle yetiştirilen ürün ve ürün miktarı azdır. Cumhuriyet öncesinde en önemli tarımsal ürünler buğday, tütün ve mısırdı. Çay tarımının başlamasıyla çay üretimi en önemli tarımsal faaliyet oldu. Bugün ise başlıca ürünler mısır, çay, fındık, patetes ve elmadır.
Hayvancılık
Hayvancılık daha çok ikinci bir uğraş niteliğindedir. En çok sığır yetiştirilir. Hayvansal ürünler aile tüketimine yöneliktir.
TARİH
Eski bir yerleşim alanı olan yöre, İÖ 753’te Urartuların eline geçti. Büyük göçler sırasında Kimmerlerin, İÖ 680’de İskitlerin istilasına uğradı. İÖ 5. yüzyılda Gürcülerin kurduğu İberia Krallığının egemenliğine girdi. Borçka, bu dönemde 9 yönetim birimine ayrılan Artvin'in Borçishevi birimi içinde yer alıyordu. Yöre daha sonra sırasıyla Part, Roma, Sasani egemenliklerini yaşadı. 626’da Bizanslıların eline geçti. Bagratlılar 764-1001 arasında yöreye egemen oldu. Bagratlılar'ın yöredeki varlığı 1001-1002’deki savaşlarda Bizanslılara yenilmelerine rağmen sürdü. Borçka 1068’de Alp Arslan tarafından Selçuklu topraklarına katıldıktan sonra yönetimi Saltuklulara bırakıldı. Moğolların Anadolu’yu istilası sırasında İlhanlıların eline geçen yöre daha sonra Timur’un, Akkoyunluların ve 1502’de de Safevilerin yönetimi altına girdi. Şehzade Selim’in (sonradan I. Selim) Trabzon valiliği sırasında Osmanlı topraklarına katıldı. 1578’de Çıldır eyaleti'ne bağlandı. 1878’de Osmanlı-Rus sınırının düzenlenmesi sırasında Rusya’ya bırakıldı. 1917 sovyet devriminin ardından 1918’de yapılan oylamada halk Osmanlı Devletine katılmayı seçince, yeniden Osmanlı topraklarına katıldı. 1918 Mondros Mütarekesinden sonra İngiliz işgaline uğrayan, ardından Gürcülerin eline geçen Borçka, 7 Mart 1921’de işgalden kurtuldu. Borçka Belediyesi 1928’de kuruldu. Borçka ilçe merkezi, ilçenin ortasında, Çoruh Nehri kıyısında yer alır. Hopa-Artvin karayolu Cankurtaran Geçidi'ni aştıktan sonra ilçeden geçer. İlçe bu yolla il merkezi Artvin’e 33 km uzaklıktadır.
