Astragalus czorochensis
From Artvin Ansiklopedisi
Çoruh (Artvin) geveni. Kuzeydoğu Anadolu’da daha çok Artvin civarında yayılış gösteren endemik (Türkiye’ye özgü) bir bitki türüdür. Artvin’den başka Kars, Ardahan, Erzurum ve Trabzon illerinde de yetişir. Türkiye Bitkileri Kırmızı Kitabı’na göre VU (Vulnerable = Zarar Görebilir) tehlike kategorisinde yer alır. Bu Astragalus (Geven) türü, adını Çoruh Nehri'nden ve aynı zamanda “Artvin”den almıştır (1936-1956 yılları arasında Artvin adı Çoruh olarak kullanılmakta idi). Yatık gövdeli, tabanı odunlu ve dikensiz bir geven çeşididir. Yaprakları birleşik olup, 5-8 çift küçük yaprakçıktan oluşur. Genellikle 1700-2400 metreler arasında orman sınırının üstünde yer alan yaylalarda yetişir. Mayıs-Haziran aylarında mor çiçekler açar. Meyveleri 1.5-2 cm boyunda ibik şeklindedir. Olgunlaşmamış meyveleri özerlikle Kars ve Erzurum bölgelerinde taze olarak yenir.
Tür şu ana kadar Artvin: Çoruh boyunca (Woronow, 1908); Artvin: Çoruh vadisi, Borçka-Artvin arası, 13. km (Güner, 1983); Trabzon: Sürmene, Köprübaşı, Arpalı köyü üstü, 2050 m (Güner, 1983); Erzurum: Erzurum-Ilıca arası, 8. km (Cheese and Watson); Rize: Kaçkar Dağı, 2400 m (Cheese and Watson); Artvin: Şavşat-Ardahan arası, Laşet Deresi mevkii, 1700 m (Güner, 1983); Kars: Posof, Sarıçiçek köyü (Demirkuş, 1986); Kars: Doğrular köyü-Gönülaçan ormanı (Demirkuş, 1986); Kars: Posof merkez, yayla yolu boyunca 1900-2200 m arası (Demirkuş, 1986); Artvin: Şavşat-Kocabey yaylası, 2250 m (Eminağaoğlu ve Anşin, 2004)’de tespit edildi.
Bibl: Hamzaoğlu, E., Kurt, L., Astragalus duranii (Fabaceae), a new species from Central Anatolia, Turkey. Ann. Bot. Fennici 39: 89-91, 2002. • Davis, P.H., Chamberlain, D.F. & Matthews, V.A. 1970. Astragalus L. • --- In: Davis, P.H., Chamberlain, D.F. & Matthews, .A.(eds.), Flora of Turkey and the East Aegean Islands 3: 232. Edinburgh Univ. Press, Edinburgh. • Ekim, T., Koyuncu, M., Vural, M., Duman, H., Aytaç, Z. ve Adıgüzel, N. 2000. Türkiye Bitkileri Kırmızı Kitabı. Türkiye Tabiatını Koruma Derneği-Van 100. Yıl Üniversitesi. Barışcan Ofset, Ankara. • Eminağaoğlu, E., Anşin, R., Flora of the Karagöl-Sahara National Park (Artvin) and Its Environs. Turkish Journal of Botany, 28: 557-590, 2004.
