Agara
From Artvin Ansiklopedisi
Agara, Agaret, Apsagara, Atansagara, Calsagara, Coşnagara Dağı, Çaksagara, Çiçagara, Çinagara, Dakmagara, Densigara, Gosagara, Göştegara, Ğuynagara, Hodmagara, Hostagara, Hostagaralar, İndagara, Kandagara, Kavnagara, Kisnagara, Kodagara, Komagara, Kömüragara, Mantagara, Masagara, Mikalagara, Naşagara, Pisagara/Piçagara, Samsagara, Sepegara/Sepagara, Tahnagara, Tusagara, Ukanagara, Venagara, Zolagara.
Agara, Yusufeli Serinsu köyü mezra adı (yeni adı Bardacık); Agaret ve Apsagara, Yusufeli Demirkent köyünün iki mezrasının adı; Atansagara, Yusufeli Kömürlü köyü mezra adı (‘o yanki’ ve ‘bu yanki’ mezralar olmak üzere iki kısım; yeni adı: Çobankaya); Calsagara, Yusufeli Demirkent köyü mezra adı; Coşnagara Dağı, Yusufeli Erenköy’de bir dağ adı; Çaksagara, Yusufeli Demirkent köyü mezra adı; Çiçagara, Yusufeli Bıçakçılar köyü yayla adı; Çinagara, Yusufeli Çeltikdüzü köyü ile merkez Kazahora (Kâzım Karabekir) mahallesinin birer mezrasının adı (bu iki mezranın arasında yalnızca bir sırt vardır, sırtın bir yüzünün Çeltikdüzü köyüne, diğer yüzünün Kazahora’ya ait olduğu söylenir); Dakmagara, Yusufeli İşhan köyü mahalle adı; Densigara, Yusufeli Çıralı köyü Başkaret mezrası yakınlarında orman içi tarlalık bir alan adı; Gosagara, Yusufeli Taşkıran köyü mezra adı; Göştegara, Yusufeli Narlık köyü mezra adı; Ğuynagara, Yusufeli Günyayla köyünde etrafı ormanlık, hafif meyilli bir arazinin adı; Hodmagara, Yusufeli Kirazalan köyü mezra adı (yeni adı Çağlarca); Hostagara, Yusufeli Çamlıca köyü mezra adı; Hostagaralar, Yusufeli Taşkıran köyünde mera ve ağaçlık bir alanın adı; İndagara, Yusufeli Günyayla köyünde bir mevki adı; Kandagara yine Günyayla köyünün bir mezrasının adı (yeni adı Yokuşlar); Kavnagara, Yusufeli Kömürlü köyü mezra adı (aşağı ve yukarı mezralar olmak üzere iki kısım, yeni adı Sütpınar); Kisnagara, Yusufeli Boyalı köyü mahalle adı (yeni adı Taşlıçayır); Kodagara, Yusufeli Bahçeli köyü mezra adı; Komagara, Yusufeli İşhan köyü yayla adı; Kömüragara, Yusufeli Sebzeciler köyü mezra adı; Mantagara, Yusufeli Esenyaka köyü mezra adı; Masagara, Yusufeli Kirazalan köyü yayla adı; Mikalagara, Yusufeli Demirkent köyü mezra adı (yeni adı Düzce); Naşagara, Yusufeli Cevizlik köyü yayla adı; Pisagara/Piçagara, Yusufeli Tarakçılar köyü mezra adı; Samsagara, Yusufeli Dokumacılar köyü mezra adı; Sepegara/Sepagara, Yusufeli Yarbaşı ve Taşkıran köylerinde birer mezra adı; Tahnagara, Yusufeli Günyayla köyü mezra adı; Tusagara, Yusufeli Havuzlu köyü mezra adı; Ukanagara, Yusufeli Boyalı köyü mezra adı; Venagara, Yusufeli Erenköy'de ormanlık bir alan adı; Zolagara, Yusufeli Yüksekoba köyü yayla adı.
Atansagara adı, Atanase-agara adının bozulmuş/kısaltılmış biçimidir. Atanase, Gürcü erkek şahıs adlarından olup Atansagara (Atanase-agara) adı, “Atanase’nin mezrası” anlamındadır.
Hostagara, asıl biçimi Kosta-agara'dır: “Kosta’nın mezrası.” Kosta, eski Türk erkek adlarındandır. Hostagaralar adı da böyledir: “Kosta’nın ekenekleri, mezraları” anlamını taşır.
Dakmagara Dak(ı)n-agara adından bozulmuş olmalıdır: "Dak’ın mezrası." Dak, bir aile/sülale adı olmalıdır ki Yusufeli Bahçeli köyünde bir bağlığa –sahiplerinden dolayı– Daklar adının verilmiş olması da bunu gösteriyor.
Kandagara: B. Umar, "Türkiye’deki Tarihsel Adlar" eserinde, Kanda adının Luwi dilinde “kutsal” anlamına geldiğini ve özellikle de baştanrıyı temsil ettiğini belirtiyor. Buradaki Kandagara adının aslı Kanda-agara olmalıdır ki, –gerek Baştanrı’dan gerekse başka nedenlerden dolayı– buranın kutsallığına, kutlu bir yer olduğuna işaret eder. Agara sözcüğü, ada daha sonraları eklenmiştir. Adın ilk ve öz biçimi Kanda idi. Şimdiye dek başka bir dilde Kand/Kant ya da Kanda/Kanta sözcüğüne rastlamadım.
Kavnagara Kavun-agara: “kavun ekeneği, mezrası.”
Kisnagara Kis’in-agara: “Kis adlı şahıs ya da sülaleye, boya ait mezra, Kis’in mezrası”.
Kodagara Kot-agara adından bozulmuştur. W. Radloff, "Sibirya’dan" adlı eserinde Kot adlı bir Türk boyunun varlığından bahsediyor ki Yusufeli’de Kot adı ile ilişkili başka yer adları ile de karşılaşıyoruz.
Komagara Kom-agara: “Kom (ağıl) bulunan mezra.”
Kömüragara “kömür madeni bulunan mezra” demektir ki Kömürlü köyüne komşu olan bu mezrada kömür bulunmaktadır.
Mikalagara, Gürcü erkek şahıs adlarından Mikeli adı ile ilgilidir. Mikalagara (Mikel-agara): “Mikel’in mezrası”.
Samsagara Samsa-agara: “Samsa’nın mezrası.” Samsa, eski Türk erkek adlarındandır.
Takhnagara, Tahıl-agara’dan bozulma, “tahıl mezrası” anlamında? Bu mezrada bolca buğdaygil yetiştirilir.
Ukanagara Ukan-agara adındaki ukan sözcüğü Gürcüce’de, “geri, arkada” anlamına gelir, yarı Gürcüce yarı Türkçe?, “gerideki, arkadaki mezra” ya da tamamen Gürcüce, “gerideki, arkadaki yayla” anlamında.
Bunların dışında, agara sözcüğü önünde bulunan Aps, Cals, Coşn, Çaks, Çiç, Çin, Densi, Gos, Göşt, Hodm, Mant, Mas, Pis/Piç, Sep, Ven, Zol sözcüklerinin/adlarının anlam ve kökenlerini saptayamadım, bunlar da yine kişi ya da sülale adları olsa gerek.
